محمّد بن فتح اللّه القزويني مولانا رفيع الدين « 1 » عالم فاضل ، شاعر مجيد ، واعظ ، از شاگردان ملاخليل قزوينى ، صاحب ديوان « 2 » و كتاب ابواب الجنان معروف است كه كم مثل است . وفات كرد در ماه رمضان سنهء 1089 . محمّد بن فخر الدين علي رستمداري « 3 » فاضل جليل ، همان است كه در مشهد مقدس رضوى - على ساكنه السلام - منصب خدمت روضهء منوره و تدريس بعضى از مدارس آن آستان ملايك پاسبان به او مفوض بود و در تاريخى كه عبد اللّه خان ازبك مشهد مقدس را محاصره نمود و افاضل ماوراء النهر كه در ركاب او بودند فتوا به اباحت قتل و غارت اهل مشهد داده بودند و در اين باب كتابتى مشتمل بر وجوه فاسده و دلايل كاسده نوشته بودند ، اين شيخ جليل كتابتى در دفع سخنان ايشان « 4 » بسيار لطيف و پاكيزه ، كه قاضى نور اللّه در مجلس اول از مجالس المؤمنين در ترجمهء رستمداران ، ايراد فرموده . بدان‌كه ، قتل عام مشهد مقدس به دست ازبكيان در سنهء 998 ايام سلطنت شاه عباس اول بوده و مجمل اين واقعه چنين است كه ، عبد المؤمن خان بن عبد اللّه خان ازبك « 5 » ، حاكم بلخ با سپاه نامعدود به قصد تسخير مشهد حركت كرد . اول نيشابور را محاصره كرد كارى از پيش نبرد به طرف مشهد رفت امت خان حاكم مشهد

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 293 ؛ ريحانة الادب ، ج 6 ، ص 293 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 279 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 11 ، ص 117 ؛ فرهنگ سخنوران ، ص 640 ؛ الذريعه ، ج 1 ، ص 76 و ج 9 ، ص 1252 ؛ فهرست مشترك نسخه‌هاى خطى ، ج 4 ، ص 2210 ؛ لغت‌نامه دهخدا ، « واعظ » ، ص 83 ؛ مينودر ، ج 2 ، ص 21 ( 2 ) . معروف به ديوان واعظ ( 3 ) . براى كسب اطلاعات گسترده‌تر ر . ك : مجالس المؤمنين ، ج 1 ، ص 101 ؛ تاريخ علماء خراسان ، ص 30 ( 4 ) . نامهء مذكور در منابع چندى آمده است ر . ك : خلاصة التواريخ قمى ، ج 2 ، ص 899 ؛ مجالس المؤمنين ، ج 1 ، ص 101 - 105 ؛ خلد برين ، ص 441 ؛ محافل المؤمنين فى ذيل مجالس المؤمنين ، ص 68 ( 5 ) . براى دريافت اطلاع از ماجراهاى تلخ ايام تسلّط او بر هرات و مشهد رضوى ر . ك : خلاصة التواريخ قمى ، ص 1083 - 1088 ؛ نقاوة الآثار ، ص 591 - 588 ؛ عالم‌آراى عباسى